Lekcja 1 · poziom A1

¡Hola, soy Tomek!

Poniedziałek, 1 marca 2027, wieczór. Tomek i Ola wysiadają z autobusu z lotniska Alicante-Elche w Benidormie: walizki, palmy, wieżowce i morze. Za godzinę mają odebrać klucze do pokoju u señora Navarro, a za kilka dni zaczynają pracę — Tomek jako kelner w Arrocería La Barca, Ola jako pokojówka w Hotel Brisa Azul. Tomek po hiszpańsku umie powiedzieć tylko ¡Hola! i paella. W tej lekcji nauczysz się tego, co potrzebne w pierwszych pięciu minutach: przywitać się o każdej porze dnia, przedstawić się, powiedzieć, skąd jesteś — i wybrać między tú a usted.

0 z 11 ćwiczeń

Zanim zaczniemy: jak brzmi hiszpański

Dobra wiadomość: hiszpański czyta się prawie tak, jak się pisze, a większość głosek Polak wymawia bez trudu. Trzeba zapamiętać tylko kilka liter, które brzmią inaczej niż po polsku. Kliknij każdy przykład i posłuchaj lektora — mówi z wymową z Hiszpanii (kastylijską), taką, jaką usłyszysz w Benidormie.

PisowniaBrzmi mniej więcej jakPrzykładZnaczenie
c (przed e, i), zangielskie „th” w „think” — język między zębamicerveza, gracias, plazapiwo, dziękuję, plac
c (przed a, o, u), qukcasa, qué, aquídom, co, tutaj
j, g (przed e, i)polskie „ch”, mocne, z gardłajefe, Gijón, genteszef, Gijón, ludzie
g (przed a, o, u), gug (między samogłoskami miękko)gato, amigo, guíakot, przyjaciel, przewodnik
ll, yprawie jak polskie „j”llave, playa, yoklucz, plaża, ja
ñpolskie „ń”España, mañanaHiszpania, jutro
chpolskie „cz”, ale miększenoche, chorizonoc, chorizo (kiełbasa)
hnie wymawia się jej wcalehola, hotel, hastacześć, hotel, aż do
b, vbrzmią tak samo; między samogłoskami bardzo miękkovale, bien, Levanteokej, dobrze, Levante
rjedno uderzenie języka (jak polskie „r” w „pora”)pero, camareroale, kelner
rr, r na początkumocno „rrr” — kilka uderzeńperro, Rosa, arrozpies, Rosa, ryż
d między samogłoskamimiękko, prawie jak angielskie „th” w „this”nada, heladonic, lody

W Hiszpanii „z” i „ce, ci” sepleni się — i to jest poprawna wymowa. Cerveza brzmi jak „therβetha”, a gracias jak „grathjas”. W Ameryce Łacińskiej, na Wyspach Kanaryjskich i w części Andaluzji mówi się w tym miejscu zwykłe „s” — Hiszpanie to rozumieją, ale w tym kursie uczymy wymowy z Półwyspu.

Akcent: na którą sylabę?

Hiszpański ma proste zasady akcentu. Słowo zakończone na samogłoskę, „-n” albo „-s” akcentujesz na przedostatniej sylabie, tak jak po polsku: camarero, hablan. Słowo zakończone na inną spółgłoskę — na ostatniej: hotel, hablar, español. Gdy słowo łamie te zasady, dostaje kreskę (tilde) nad akcentowaną samogłoską: café, habitación, está, número.

SłowoAkcent naDlaczego
playapla-kończy się samogłoską → przedostatnia sylaba
trabajar-jarkończy się na „r” → ostatnia sylaba
habitación-cióntilde: mimo „-n” akcent na końcu
númeronú-tilde: akcent na trzeciej od końca

Tilde zmienia znaczenie. sí = tak, si = jeśli; tú = ty, tu = twój; él = on, el = rodzajnik. Kreska nad qué, cómo, dónde pojawia się w pytaniach. Pisz ją zawsze — w ćwiczeniach silnik przyjmie odpowiedź bez kreski, ale pokaże poprawny zapis.

Znaki ¿ i ¡

Po hiszpańsku pytanie i wykrzyknik mają znak także na początku — odwrócony: ¿Qué tal?, ¡Hola!. Dzięki temu od pierwszego słowa wiadomo, z jaką intonacją czytać zdanie. W SMS-ach Hiszpanie czasem je pomijają, ale w pracy, w mailu i w formularzu pisz je zawsze.

Ciekawostka: Hiszpański jest jedynym dużym językiem świata, który używa odwróconych znaków ¿ i ¡ na początku zdania. Na hiszpańskiej klawiaturze mają własne klawisze; na polskiej wstawisz je w telefonie, przytrzymując „?” albo „!”.

Dialog 1 — ¿Buenas noches? ¡Son las siete!

Benidorm, calle de las Gaviotas, 19:00. Tomek i Ola stoją z walizkami przed drzwiami mieszkania. Otwiera señor Antonio Navarro — emerytowany rybak, właściciel mieszkania, w którym wynajęli pokój. Słychać, że lubi mówić.

Buenas noches mówi się dopiero późnym wieczorem. W Hiszpanii tardes (popołudnie) trwa do kolacji, czyli mniej więcej do 21:00. O siódmej wieczorem wchodzisz do sklepu z Buenas tardes. Buenas noches to i „dobry wieczór” (po zmroku, późno), i „dobranoc”.

Señor Navarro mówi do nich tú, a oni do niego usted. To normalne: starszy pan mówi młodym na „ty” (¿De dónde sois? — skąd jesteście), a oni grzecznie zwracają się do niego per „pan” (¿Es usted…?, Perdone). Więcej o tym w gramatyce.

Powitania i pożegnania

Hiszpanie witają się często i chętnie — także z obcymi w windzie, w sklepie i w poczekalni. Na powitanie wystarczy ¡Hola!, a w pracy usłyszysz też krótkie ¡Buenas! (o każdej porze). Najczęstsze pożegnanie to Hasta luego — nawet gdy nie zobaczycie się już tego dnia.

Proszę, dziękuję, przepraszam — i ratunek

To Twój zestaw ratunkowy. Nikt w Benidormie nie oczekuje, że od razu wszystko zrozumiesz — ale wszyscy docenią, gdy zapytasz: ¿Puede repetir, por favor? (może pan/pani powtórzyć?) albo Más despacio, por favor (wolniej, proszę). I zapamiętaj słówko vale — usłyszysz je sto razy dziennie.

O sobie: imię, kraj, praca

Po powitaniu zwykle padają trzy pytania: jak się nazywasz, skąd jesteś i co tu robisz. Te słowa usłyszysz u właściciela mieszkania, w agencji pracy i pierwszego dnia w hotelu.

Gramatyka: ser — być i zaimki osobowe

Czasownik ser (być) jest nieregularny jak polskie „być”: każda osoba ma swoją formę. Używasz go, gdy mówisz, kim jesteś, skąd jesteś i jaki/jaka jesteś: Soy Tomek, Soy de Polonia, Soy camarero. Naucz się go na pamięć — będzie w co drugim zdaniu.

OsobaserPrzykładPo polsku
yosoySoy Tomek.Jestem Tomek.
túeres¿Eres la nueva camarera?Jesteś nową kelnerką?
él, ella, ustedesElla es Gosia.To jest Gosia.
nosotros, nosotrassomosSomos de Polonia.Jesteśmy z Polski.
vosotros, vosotrassois¿Sois polacos?Jesteście Polakami?
ellos, ellas, ustedessonLos Jenkins son ingleses.Jenkinsowie są Anglikami.

Zaimek zwykle opuszczasz — jak po polsku. Zwykle wystarczy Soy Tomek — forma soy i tak mówi, że chodzi o „ja”. Zaimek dodajesz, gdy chcesz coś podkreślić albo przeciwstawić: Yo soy Ola y él es Tomek (ja jestem Ola, a on — Tomek).

Rodzaj w zaimkach i zawodach

Hiszpański rozróżnia „my” i „wy” męskie i żeńskie: grupa samych kobiet to nosotras, vosotras, ellas. Gdy w grupie jest choć jeden mężczyzna — formy męskie: nosotros, ellos. Tak samo z zawodami i narodowościami: Tomek es camarero, Ola es camarera; Tomek es polaco, Ola es polaca.

OnOnaPo polsku
camarerocamarerakelner, kelnerka
polacopolacaPolak, Polka
españolespañolaHiszpan, Hiszpanka
encantadoencantadamiło mi (mówi on, mówi ona)

Wpadka Tomka: w autobusie z lotniska Tomek powiedział kierowcy z dumą: Soy Polonia („Jestem Polską”). Kierowca się uśmiechnął: Ah, ¿eres de Polonia?. Skąd jesteś — to ser de: Soy de Polonia. A narodowość bez de: Soy polaco.

Gramatyka: tú czy usted? I pytania

Hiszpania jest bardzo bezpośrednia: w pracy mówi się sobie po imieniu i na tú — do kolegów, do gobernanty Rosy, często też do szefa restauracji. Na usted (pan, pani) zwracasz się do gości hotelu i klientów, do dyrektora, do starszych osób (jak señor Navarro) i w urzędzie. Gdy nie wiesz — zacznij od usted. Jeśli ktoś powie Háblame de tú albo Tutéame (mów mi na ty), przechodzisz na tú.

Komu?FormaCzasownikPrzykład
koledze, koleżancetújak „ty”: eres¿De dónde eres?
gościowi, klientowi, starszej osobieustedjak „on/ona”: es¿De dónde es usted?
grupie kolegówvosotrossois¿De dónde sois?
grupie gościustedesjak „oni”: son¿De dónde son ustedes?

Usted łączy się z formą 3. osoby — jak polskie „pan jest”. Nie mówisz „pan jesteś”, tylko „pan jest”: Usted es, nie Usted eres. Tak samo w liczbie mnogiej: Ustedes son (państwo są). To najczęstszy błąd Polaków na recepcji i przy stoliku — w lekcji 6 wrócimy do niego przy zamówieniach.

Ciekawostka: W Ameryce Łacińskiej vosotros prawie nie istnieje — do każdej grupy, także kolegów, mówi się ustedes. W Hiszpanii vosotros żyje i ma się dobrze: kelner zapyta grupę znajomych ¿Qué queréis tomar?, a do grupy gości hotelu powie ¿Qué desean ustedes?.

Pytania ze słowem pytającym

SłowoZnaczyPrzykładPo polsku
¿quién?kto?¿Quién es?Kto to (jest)?
¿qué?co?¿Qué es esto?Co to jest?
¿cómo?jak?¿Cómo te llamas?Jak się nazywasz?
¿de dónde?skąd?¿De dónde eres?Skąd jesteś?
¿dónde?gdzie?¿Dónde vives?Gdzie mieszkasz?

Słowa pytające mają zawsze kreskę: qué, cómo, dónde, quién. Szyk jest prosty: słowo pytające, potem czasownik: ¿De dónde eres?, ¿Cómo se llama usted?. W pytaniu tak/nie często nie zmieniasz szyku wcale — wystarczy podnieść głos na końcu: ¿Eres polaca?, ¿Usted es el señor Navarro?.

Wpadka Tomka: Tomek nie dosłyszał, co powiedział sąsiad, i rzucił po polsku-hiszpańsku: ¿Qué?. Sąsiad zrobił minę. Samo ¿Qué? brzmi jak nasze „Co?!” — szorstko. Grzecznie: ¿Cómo?, ¿Perdona? albo do starszej osoby ¿Perdone?.

Zwroty do kieszeni

Co chcesz powiedzieć / co usłyszyszPo hiszpańsku
Dzień dobry, jestem Tomek.Buenos días, soy Tomek.
Nazywam się Ola.Me llamo Ola.
Jestem z Polski.Soy de Polonia.
Mieszkam w Benidormie.Vivo en Benidorm.
Jestem nowy / nowa.Soy nuevo. Soy nueva.
Mówię trochę po hiszpańsku.Hablo un poco de español.
Nie rozumiem.No entiendo.
Może pan / pani powtórzyć?¿Puede repetir, por favor?
Możesz powtórzyć? (do kolegi)¿Puedes repetir?
Wolniej, proszę.Más despacio, por favor.
Co znaczy „…”?¿Qué significa…?
Jak się mówi po hiszpańsku…?¿Cómo se dice en español…?
Mówi pan / pani po angielsku?¿Habla usted inglés?
Jak się nazywasz? (usłyszysz)¿Cómo te llamas?
Skąd pan / pani jest? (usłyszysz)¿De dónde es usted?
Mów mi na ty. (usłyszysz)Háblame de tú.
Witaj w zespole! (usłyszysz)¡Bienvenido al equipo!
Okej, nie ma problemu.Vale, no hay problema.

Dialog 2 — ¿Paella con chorizo?

Wtorek, 2 marca, południe. Tomek idzie przedstawić się w Arrocería La Barca na paseo de Levante. Za barem stoi starszy pan w nienagannie białej koszuli — właściciel, Vicente Pastor. Przy stoliku młody kelner Rubén nagrywa coś telefonem.

Ciekawostka: Prawdziwa paella valenciana to danie z ryżu z kurczakiem, królikiem i zieloną fasolką, gotowane na szerokiej, płaskiej patelni (która też nazywa się paella). Chorizo w paelli to dla Walencjan prawie obraza — w internecie są o to prawdziwe kłótnie. Vicente nie żartuje.

Czytanka: Mensaje de Marisa

Wieczorem, przy kawie u señora Navarro, Tomek dostaje WhatsAppa z agencji pracy, przez którą razem z Olą znaleźli pracę. Przeczytaj go, a potem włącz lektora — zdanie po zdaniu.

Z praktyki: pierwsze dni w Hiszpanii

  • Dwa całusy na powitanie. Przy pierwszym poznaniu Hiszpanie często całują się w oba policzki (dos besos) — kobieta z kobietą i kobieta z mężczyzną. Mężczyźni zwykle podają sobie rękę. W pracy z gośćmi hotelu — nigdy całusów, tylko uśmiech i Buenos días.
  • Tú przychodzi szybko. Szefowa, koledzy, a nawet kierownik przejdą z Tobą na tú już pierwszego dnia. Do gości mówisz usted, dopóki sami nie zaproponują inaczej (młodzi turyści często od razu mówią tú).
  • Pytaj, kiedy nie rozumiesz. Perdona, no entiendo. ¿Puedes repetir? to najważniejsze zdanie pierwszego miesiąca. Hiszpanie mówią szybko, ale chętnie powtarzają — zwłaszcza gdy widzą, że się starasz.
  • Angielski pomaga, ale hiszpański otwiera drzwi. W Benidormie wielu gości mówi po angielsku, ale szefowie, koledzy z kuchni, urzędnicy i właściciel mieszkania — po hiszpańsku (a niektórzy po walencku). Kto mówi po hiszpańsku, szybciej dostaje lepszą zmianę, wyższe stanowisko i kontrakt na kolejny sezon.

Ciekawostka: Benidorm jest jednym z miast o największej liczbie wieżowców w przeliczeniu na mieszkańca na świecie i bywa nazywany „Manhattanem Morza Śródziemnego”. Jeszcze w latach 50. XX wieku był małą wioską rybacką — dlatego señor Navarro tak dużo opowiada o dawnych czasach.

Ciekawostka: W Comunitat Valenciana, gdzie leży Benidorm, oprócz hiszpańskiego (castellano) urzędowy jest też walencki. Na tablicach zobaczysz podwójne nazwy, np. Alicante i Alacant. W pracy w turystyce w zupełności wystarczy hiszpański.

Słownictwo lekcji 1

Ćwiczenia podsumowujące

Podsumowanie

  • Powitania: ¡Hola!, Buenos días (do obiadu), Buenas tardes (do kolacji), Buenas noches (późno), ¡Buenas!; pożegnania: Hasta luego, Hasta mañana, Adiós.
  • ser: soy, eres, es, somos, sois, son. Zaimek zwykle opuszczasz: Soy Tomek.
  • Przedstawienie się: Me llamo Ola. Soy de Polonia. Vivo en Benidorm. Soy camarera de pisos.
  • Pytania: ¿Cómo te llamas? ¿De dónde eres? ¿Dónde vives? — zawsze z ¿ i kreską nad słowem pytającym.
  • tú do kolegów, usted do gości i starszych — usted łączy się z formą „on/ona”: ¿De dónde es usted?. Grupa kolegów: vosotros; grupa gości: ustedes.
  • Ratunek: No entiendo. ¿Puede repetir, por favor? Más despacio, por favor. ¿Cómo? — i nigdy samo ¿Qué?.

W następnej lekcji: agencja pracy Levante Empleo ETT — formularz, dwa nazwiska po hiszpańsku, literowanie i liczby do 20.